Η ΑΛΩΣΗ ΤΟΥ ΧΗΜΕΙΟΥ

Η χθεσινή μέρα σε συνδυασμό με τον πολιτική συγκυρία μου θύμισε...

Η δεύτερη του Απρίλη 2021, στα χρόνια του κορονοϊού ξεκίνησε με το SMS για το εμβόλιο: πρώτο ραντεβού 21.4.21, πενηντατέσσερα χρόνια μετά την αποφράδα. Το βράδυ μου τηλεφώνησε ένας αγαπημένος, πενηνταεπτά χρόνια φίλος. Πολλές δυνατές στιγμές μας συνέδεσαν. Η κορυφαία; Η Άλωση του Χημείου!

Ναι, τότε που η αστυνομία δεν τριγύριζε ένστολη στο Πανεπιστήμιο αλλά με την προβιά του φοιτητή: ασφαλίτες με ταυτότητα φοιτητική.

Κανούσης, Καραπαναγιώτης ο μικρός (γιατί υπήρχε κι ο μεγάλος, ο προϊστάμενος του φοιτητικού της Ασφάλειας), Μαρκονίκος, Ζούζουλας, Σμαΐλης, Γκραβαρίτης και λοιπά παλικάρια διαλεχτά.

Ο φίλος στον οποίο αναφέρομαι είναι ο Νίκος Τσαλαβρέτας. Αντιδικτατορικός αγωνιστής χωρίς παράσημα και χρυσόσκονη. Αυτός, ο Σέμπος, ο Βαγγέλης ο Λογαράς, ο Αντώνης ο Μαρούλης, ο Σφαρνάς, ο Τριπολίτης, ο Ευαγγελάτος ο Σπύρος ήταν η παρέα, παιδιά από δεκαεπτά έως είκοσι χρονών που στα χρόνια της Μεγάλης Σιωπής, το 1970, ανέλαβαν δράση. Μέσα πενιχρά, πίστη και καρδιά.

Με τον Νίκο τον Τσαλαβρέτα σχεδιάσαμε ένα εγχείρημα που απ' όσα ξέρω δεν ξανάγινε τα χρόνια πριν από την ανάπτυξη του φοιτητικού κινήματος και τις ιστορικές καταλήψεις: να μπούμε νύχτα στο Χημείο και να γράψουμε αντιδικτατορικά συνθήματα.

Η έρευνα που κάναμε οδήγησε στην ανακάλυψη της κερκόπορτας: ένα υπόγειο πορτάκι, κάτω από το επίπεδο της Οδού Μαυρομιχάλη, απ' όπου έβγαζαν τα σκουπίδια και διαπιστώθηκε ότι το άφηναν ξεκλείδωτο.

Νύχτα μπουκάραμε με τον Νικόλα, με μπογιά και νέφτι στον κουβά, μαζί με το πινέλο. Σπρέι δεν ξέραμε τότε. Άλλες εποχές. Τσίλιες ο Ευαγγελάτος.

Βρεθήκαμε μέσα. Το πρώτο βήμα είχε γίνει. Ενθουσιασμός στην αρχή, γιατί το σχέδιο προχώραγε, φόβος μετά και παγωμάρα γιατί απ' έξω ερχόταν η αντανάκλαση από φως που αναβόσβηνε. Περιπολικό; Μας είδε κάποιος που πηδάγαμε και μας κάρφωσε; Ο Νίκος κι εγώ μείναμε καρφωμένοι και κουλουριασμένοι κοντά στη σκάλα. Ώσπου ο Τσαλαβρέτας ύψωσε το κορμί του, βούτηξε τον κουβά και το πινέλο και ξεκίνησε. Ξωπίσω του κι εγώ.

Γεμίσαμε τοίχους, πίνακες, και όποια επιφάνεια μπορούσε να αποτελέσει πεδίο γραφής. Πήγαμε σε διάφορες αίθουσες. Κι όταν τελειώσαμε, ιδρωμένοι από την ένταση, πασαλειμμένοι με μπογιές, σχεδόν χωρίς συναίσθηση της κατάστασης και οδηγούμενοι μόνο από το ένστικτο να βγούμε απ' αυτή τη φάκα, ανοίξαμε το πορτάκι, σκαρφαλώσαμε το κάγκελο και βγήκαμε στο δρόμο. Οι τσίλιες ήταν άχρηστες. Είχε περάσει πολλή ώρα, ούτε ξέραμε πόση. Γυρίσαμε στα σπίτια μας ασφαλείς. Ούτε θυμάμαι πώς.

Την άλλη μέρα, κάποιος δικός μας πέρασε να δει την κατάσταση. Το Χημείο κλειστό, αστυνομία απέξω και συνεργείο καθαρισμού μέσα.

Μετά από καιρό, εξομολογήθηκα στη συμφοιτήτρια και καλή φίλη Νόνη Χατζηζαφειρίου τα συμβάντα. Μου είπε πώς είχε μάθει από την ξαδέρφη της που ήταν βοηθός στο Φυσικό ότι είχε περάσει από ανάκριση όλο το διδακτικό προσωπικό και κάθε υπάλληλος που είχε κλειδιά. Πάντως μάλλον κατάλαβαν από πού μπήκαμε γιατί σε τσεκαρίσματα που έκανα από τότε και στο εξής το πορτάκι ήταν κλειδωμένο.

ΑΝΟΙΧΤΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΣΕ ΣΥΝΑΔΕΛΦΟΥΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΥΣ

Ξεκινάω από τα αυτονόητα και βασικά για να περάσω σταδιακά στα ειδικά θέματα:

Η πρόληψη και διαχείριση των καταστροφών είναι υποχρέωση και ευθύνη της Πολιτικής Προστασίας της Χώρας η οποία θα πρέπει να διαθέτει πληροφορίες οργανωμένες κατά τρόπο που να διευκολύνεται να πάρει αποφάσεις που θα αφορούν τόσο στην πρόληψη όσο και στην άμεση αντίδραση κατά την εξέλιξη μιας καταστροφής. Η πανδημία που βρίσκεται σε εξέλιξη είναι ένα κλασικό παράδειγμα του πώς κινητοποιούνται και συνεργάζονται πολιτεία, επιστημονικοί φορείς, εργαζόμενοι σε ειδικούς κλάδους και πολίτες για να αντιμετωπίσουν μια καταστροφή.

Το μοναδικό Γεωλογικό Ινστιτούτο της χώρας – γιατί ανεξάρτητα από επωνυμία αυτός ήταν διαχρονικά ο κύριος χαρακτήρας της υπηρεσίας μας – πρέπει να έχει συμβολή στην οργάνωση της πληροφορίας και την παρακολούθηση φαινομένων που εξαρτώνται – εκτός των άλλων - από γεωλογικούς και γεωμορφολογικούς παράγοντες.

Αν τα φαινόμενα εξαρτώνται κυρίως από αυτούς τους παράγοντες, η ΕΑΓΜΕ πρέπει να έχει τον πρώτο λόγο στην οργάνωση αυτής της πληροφορίας γιατί είναι ο μοναδικός φορέας που μπορεί να δημιουργήσει υπηρεσιακή μονάδα – διεύθυνση – που να απασχολείται αποκλειστικά με αυτό το αντικείμενο. Τα Πανεπιστήμια δεν έχουν την ίδια δυνατότητα γιατί δεν είναι αμιγώς ερευνητικοί φορείς, έχοντας σαν κύριο καθήκον το εκπαιδευτικό. Η κοινωνία ενός Ινστιτούτου αποτελείται αποκλειστικά από έμπειρους ερευνητές και βοηθητικό προσωπικό ενώ του Πανεπιστημίου περιλαμβάνει το διδακτικό προσωπικό και φοιτητές , προπτυχιακούς και μεταπτυχιακούς που έρχονται και παρέρχονται. Συνεπώς η συμβολή των Πανεπιστημίων είναι πολύ σημαντική σε επιμέρους ερευνητικά προγράμματα αλλά δύσκολα μπορεί να επεκταθεί σε μια μόνιμη και στενή παρακολούθηση αυτών των φαινομένων και σε οργάνωση της πληροφορίας σε πανελλαδική κλίμακα. Βλέπουμε βέβαια ότι εκείνοι που κυρίως εμφανίζονται στα μέσα σε περίπτωση τέτοιων καταστροφών είναι μεμονωμένα άτομα – καθηγητές – που έρχονται κατόπιν εορτής να σχολιάσουν. Ακόμη και στο θέμα των σεισμών όπου υπάρχει δυστυχώς πλούσια πείρα, παρότι υπάρχει ο ΟΑΣΠ που θα έπρεπε να συντονίζει αποτελεσματικά δράσεις προληπτικές και κατά την εξέλιξη των φαινομένων, μένει άφθονος χώρος για να κάνει ο κάθε καθηγητής, ερευνητής κλπ το προσωπικό του σόου.

Στην Πολιτική Προστασία, εφόσον εκείνη έχει την ευθύνη της διαχείρισης των κινδύνων, θα πρέπει να αποφασίζονται οι μορφές οργάνωσης της πληροφορίας. Αυτό είναι εφικτό μέσω της εκπροσώπησης όλων των εμπλεκόμενων φορέων στις δομές της Πολιτικής Προστασίας.

Μορφές οργάνωσης της πληροφορίας είναι οι χάρτες που συνδέονται με την πρόληψη και την αντιμετώπιση των Hazards:

·         Hazard map

·         Risk map

·         Susceptibility map

·         Inventory map

·         Evacuation map

Αυτοί οι χάρτες ενημερώνονται και επικαιροποιούνται συνεχώς και θα πρέπει να καλύπτουν ολόκληρο τον ελλαδικό χώρο. Δεν γνωρίζω τι υπάρχει αυτή την στιγμή και ποιος έχει αναλάβει τι αλλά η λογική λέει ότι για κάθε hazard και τους χάρτες του θα πρέπει να τρέχει ένα διαρκές πρόγραμμα για το οποίο θα έχουν ορισθεί οι συμμετέχοντες φορείς και ο συντονιστής φορέας. Η ΕΑΓΜΕ θα πρέπει σίγουρα να είναι συντονιστής φορέας  σε κατολισθήσεις και καθιζήσεις, ηφαιστειακή δραστηριότητα, φυσική και ανθρωπογενή μόλυνση των υπόγειων νερών, πλημμύρες. Εμπλεκόμενος φορέας θα μπορεί να είναι σε πολλές άλλες περιπτώσεις όπως στη μόλυνση του εδάφους και των επιφανειακών νερών, ατμοσφαιρική ρύπανση, πυρκαγιές κλπ.

Η εξέλιξη των προγραμμάτων θα πρέπει να παρακολουθείται στενά και η στοχοθέτηση να ανανεώνεται κάθε χρόνο ή κάθε δύο χρόνια, εξαρτώμενη από την ειδικότερη προσοχή που θα πρέπει να δοθεί σε κάποια περιοχή, από τις δυνατότητες βελτίωσης της μορφής οργάνωσης της πληροφορίας κ.α.

Η Διεύθυνση Καταστροφών θα πρέπει, στα πλαίσια της ΕΑΓΜΕ, να έχει τον συντονισμό των έργων που αναφέρονται στα μεγάλα αυτά προγράμματα αλλά σε καμία περίπτωση δε μπορεί να αρκεστεί στις δικές της δυνάμεις για να τα υλοποιήσει. Χρειάζεται απαραίτητα η εμπλοκή και όλων των άλλων μονάδων και ειδικοτήτων όπως είναι η χαρτογράφηση, η τεχνική γεωλογία, η υδρογεωλογία, η πληροφορική, η γεωφυσική, η γεωχημεία, τα αναλυτικά εργαστήρια κλπ που μπορούν να προσφέρουν με συγκεκριμένη μεθόδευση πληροφορίες σημαντικές για την απογραφή (inventory) και τις παραμέτρους που ορίζουν την επιδεκτικότητα (susceptibility).

Στο σχήμα που αναπτύξαμε παραπάνω χρειάζονται συντονιστές για τα προγράμματα που θα τρέχουν, όπως γίνεται με όλα τα προγράμματα. Εκ των πραγμάτων είναι αδύνατον δύο ή τρεις άνθρωποι να παίρνουν όλες τις ευθύνες επάνω τους. Όλοι οι επιστήμονες που ανήκουν στην Διεύθυνση Καταστροφών θα πρέπει να είναι δυνάμει συντονιστές τέτοιου προγράμματος. Όλοι θα κρίνονται αλλά και όλοι θα πρέπει να δοκιμάζονται.

Αφήνω τελευταίο το θέμα του drone. Επιμένω πως δε νοείται το Γεωλογικό Ινστιτούτο της Χώρας να μην έχει πολυδύναμο drone. Στα προγράμματα που συνοπτικά ανέφερα, ένα drone ισχυρό, κατάλληλα εξοπλισμένο που εξασφαλίζει μεγάλο χρόνο πτήσης και έχει τους κατάλληλους αισθητήρες μπορεί να κάνει θαύματα. Να καλύψει μεγάλες περιοχές με LIDAR, να μετρήσει την ατμοσφαιρική ρύπανση που προέρχεται από πυρκαγιές, βιομηχανικές δραστηριότητες κλπ σαν συνάρτηση χωροχρονικών συντεταγμένων και άλλα πολλά. Αν μας δοθεί η δυνατότητα, σε λίγους μήνες θα έχουμε drone και μία ομάδα που θα καλύπτει επαρκέστατα λειτουργία, συντήρηση, συνεχή βελτίωση, καινοτομία.

train of madness

Olga

ΚΑΚΟΙ ΠΡΟΣΤΑΤΕΣ ΜΙΑΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ

Δεν χρειάζεται να συστηθώ σε φίλους και γνωστούς. Με ξέρουν σαν άρρωστο ολυμπιακό. Πραγματικά άρρωστο όμως. Έναν ολυμπιακό που κινδυνεύει από έμφραγμα και εγκεφαλικό κάθε φορά που παίζει η ομάδα του. Έναν τύπο σχεδόν εβδομηντάρη που αναρωτιέται γιατί δεν τον πιάνουν αντικαταθλιπτικά και έξτρα αγχολυτικά όταν βλέπει την ασπροκόκκινη φανέλα. Έναν άνθρωπο που αναγνωρίζει τον εαυτό του στους ρομαντικούς οπαδούς που λατρεύουν την ομάδα τους χωρίς να μισούνε τον "άλλο". Εξ αυτού ποτέ δεν αγάπησα τις οπαδικές εφημερίδες, τύπου Γαύρος ή Πρωταθλητής ή Γαυροκόκκινος Πρωταθλητής. Μεγάλωσα με το ΦΩΣ και αγαπώ το ήθος και το ύφος του. Δικαίωμά μου, όπως αναφαίρετο δικαίωμα άλλων σύγγαυρων είναι να προτιμούν τις στενά οπαδικές εφημερίδες. Δεν διανοήθηκα ποτέ να ισχυριστώ ότι πρέπει να κλείσουν οι εφημερίδες που δεν μου αρέσουν.

Αν δούμε τα πράγματα ρεαλιστικά και η μεν και οι δε εφημερίδες έχουν το κοινό τους. Το κοινό τους είναι ολυμπιακοί που μπορεί να διαφωνούν σε επιμέρους θέματα αλλά συμφωνούν στη μεγάλη τους αγάπη. Από αυτή την άποψη η επίθεση που εξαπέλυσε η ΠΑΕ Ολυμπιακός στο ΦΩΣ και την διεύθυνσή του δεν προσβάλλει μόνο την εφημερίδα αλλά κυρίως τη μεγάλη μάζα των ολυμπιακών φιλάθλων που διαβάζουν, παρακολουθούν και αγαπούν το ΦΩΣ. Η "επισήμανση" ότι όλοι οι άνθρωποι, αθλητές και μη, της ΠΑΕ έχουν πάρει εντολή να μην επικοινωνούν με κανένα δημοσιογράφο του Φωτός ώστε να απαγορευτεί το ρεπορτάζ από τη συγκεκριμένη εφημερίδα είναι ανατριχιαστική. Δεν θα πω φασιστική, γκεμπελική, αντιδημοκρατική και άλλα που χρησιμοποιεί κατά κόρον ο υπεύθυνος επικοινωνίας της ΠΑΕ όταν κρίνει - πολλές φορές σωστά - πρακτικές άλλων που πραγματικά κυνηγούν τον Ολυμπιακό. Θα πω ανατριχιαστική. Και εξηγούμαι αμέσως.

Η ανακοίνωση της ΠΑΕ είναι πέραν κάθε αμφισβήτησης αήθης επίθεση στην ελευθερία κριτικής και μάλιστα καλοπροαίρετης κριτικής. Είναι επίθεση στην ελευθεροτυπία. Είναι άκρως διχαστική για τον κόσμο του ολυμπιακού αφού τουλάχιστον τους μισούς οπαδούς που χρόνια διαβάζουν το ΦΩΣ τους θεωρεί επιεικώς κρετίνους. Δεν είμαστε κρετίνοι κύριε Μαρινάκη, ξέρουμε τι διαβάζουμε, γνωρίζουμε τι έχει προσφέρει ο Θόδωρος Νικολαΐδης στον Ολυμπιακό, αναγνωρίζουμε ανθρώπους που ξεχωρίζουν για την ευγένεια, την καλλιέργεια και το ήθος όπως είναι οι θυγατέρες του Μαρία και Όλγα και δεν λησμονούμε ότι η δεύτερη διετέλεσε και υπεύθυνη στις δημόσιες σχέσεις της ΠΑΕ επί Σωκράτη Κόκκαλη που επίσης παρασκηνιακά και ύπουλα πάτε να τον βγάλετε αντιολυμπιακό.

Υπάρχει όμως και μια απορία: Η ΚΑΕ Ολυμπιακός που είναι έξω από την σφαίρα επιρροής του κ.Μαρινάκη και της Θύρας 7 η οποία συστηματικά απαιτεί αποκλειστικότητα στην ολυμπιακοφροσύνη - μπορεί να μας ζητήσουν και πιστοποιητικά ολυμπιακών φρονημάτων - η ΚΑΕ λοιπόν δεν στοιχίζεται με τους παραπάνω θεματοφύλακες της αληθούς ολυμπιακής πίστης. Τι συμβαίνει; Μήπως θα πρέπει να ζητηθούν και από αυτούς εξηγήσεις;

Επαναλαμβάνω ότι η ΠΑΕ ακολουθεί τον ολισθηρό δρόμο του διχασμού. Ο κ.Μαρινάκης θέλει να γίνει πατερούλης της ολυμπιακής οικογένειας. Εκείνος αποφασίζει ποιοι είναι ολυμπιακοί και ποιοι προδότες. Προσωπικά περιμένω αντίδραση: Από παλαίμαχους αθλητές του θρύλου, από δημοσιογράφους που δούλεψαν στο ΦΩΣ, από παράγοντες που γνωρίζουν την προσφορά της εφημερίδας, από ανθρώπους που διαθέτουν ελεύθερη βούληση και ανεξάρτητη συνείδηση και δεν είναι δέσμιοι παχυλού μισθού ή ελεημοσύνης από τον Padre Padrone.       

ΣΤΟΝ ΒΑΣΙΛΗ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟ

Κουράστηκα Βασίλη. Κουράστηκα. Όλοι αυτοί οι άνθρωποι, οι δικοί μου άνθρωποι που φεύγουν οριστικά από γύρω μου. Λιγοστεύουμε αφόρητα Βασίλη. Είμαι στα χαρακώματα του Βερντέν, ο παγωμένος αέρας φυσάει τον χρόνο που με διατρέχει κι εγώ ακίνητος εκεί, κολλημένος στις λάσπες, παρακαλάω νομίζω τη σφαίρα που θα μου τελειώσει το μαρτύριο.

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΣ

Αναλογιζόμενος το πόσα μέσα παραγωγής μένουν σήμερα αναξιοποίητα λόγω της κρίσης και στην ουσία καταστρέφονται λόγω της αχρησίας και της παλαιότητας, συνειδητοποίησα ότι κάποια από αυτά, ειδικά επιστημονικά όργανα και συσκευές που ανήκουν σε ιδρύματα εξαρτώμενα, με τον άλφα ή βήτα τρόπο, από το κράτος θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν στα πλαίσια οργανωμένων ερευνών από εθελοντές επιστήμονες.

Από την θέση μου σαν γεωφυσικός - υπάλληλος του ΙΓΜΕ σκέφτηκα ότι με την συνεργασία του ανεκτίμητου φίλου, συναδέλφου και συνεργάτη Βασίλη Νούτση θα μπορούσαμε να οργανώσουμε και να υλοποιήσουμε μια βαρυτική έρευνα σε ολόκληρη την Αττική η οποία θα παρείχε υλικό για σημαντική πρόοδο της γεωλογικής γνώσης της περιοχής.

Θεώρησα ότι υπάρχουν όλες οι προϋποθέσεις, κατάλληλος - σύγχρονος εξοπλισμός, άριστη τεχνογνωσία, εμπειρία, σε συνδυασμό με ελάχιστο οικονομικό κόστος για να διεξαχθεί αυτή η έρευνα, η οποία θα μπορούσε να υλοποιηθεί, έστω για ένα τμήμα της Αττικής, ακόμη και από δύο άτομα, τον Βασίλη και εμένα.

Εδώ όμως μπαίνει και μια άλλη σκέψη, πολύ μεγαλύτερης εμβέλειας: γιατί να μην κινητοποιήσουμε στα πλαίσια αυτής της έρευνας επιστήμονες που θέλουν να συμμετάσχουν εθελοντικά, φοιτητές, μεταπτυχιακούς, ανθρώπους που θέλουν να αποφασίσουν για το επιστημονικό και επαγγελματικό τους μέλλον και έχουν χρόνο και διάθεση για να προσφέρουν;

Δεδομένου ότι η βαρυτική έρευνα και η πληρέστερη δυνατή ερμηνεία των δεδομένων απαιτούν γνώσεις σε πολλούς τομείς και επίπεδα, μπορούν να ενεργοποιηθούν γεωλόγοι, φυσικοί, μηχανικοί, μαθηματικοί, προγραμματιστές και άλλοι. Όσο περισσότεροι και αξιότεροι συμμετέχουν, τόσο ταχύτερα και αρτιότερα μπορεί να υλοποιηθεί η έρευνα.

Δεν θέλω να μπω σε λεπτομέρειες για την  οργάνωση της έρευνας γιατί αυτό ξεπερνάει τον στόχο της ανάρτησης. Υπάρχει η πρόταση των Νούτση-Σκιάνη για κάθε ενδιαφερόμενο. Θέλω μόνο να προσθέσω ότι όλο αυτό το εγχείρημα το βλέπουμε ορθολογικά οργανωμένο, με διαύγεια και αξιολόγηση για όλους και ιδίως για τους εθελοντές στους οποίους θα δίνεται η ευκαιρία να δείξουν στην επιστημονική κοινότητα και σε κάθε ενδιαφερόμενο πόσο μετράνε για τον επαγγελματικό και επιστημονικό στίβο.

Η πρόταση που κάνουμε είναι προφανές ότι δεν αφορά μόνο στα βαρυτικά της Αττικής και στο ΙΓΜΕ αλλά θα μπορούσε να αξιοποιηθεί και από άλλα επιστημονικά-ερευνητικά ιδρύματα που βρίσκονται σε παραπλήσια κατάσταση. Για την επιτυχία του εγχειρήματος επιμένουμε ότι πρέπει να τηρούνται οι προϋποθέσεις της διαύγειας και της αξιολόγησης.