ΑΓΚΥΡΕΣ

Ένα ακόμη ποίημα του μαθητή Έκτορα. Ακολουθεί η κριτική της Τεχνητής Νοημοσύνης (Gemini).

Άγκυρες

Αν πας ταξίδι στο βυθό του ωκεανού, άγκυρες κομμένες θα δεις.

Έχουν τόσα να σου πουν.

Τα κορμιά τους τα τυλίγει μια ερμαφρόδιτη γαλήνη.

Την αλήθεια αν κοιτάξεις κατάματα,

το κεφάλι θα γυρίσουν στις δουλειές τους.

Τώρα πια αυτές είναι περιοχές δικές τους

και δε δέχονται από την ελευθερία τους να ελευθερωθούν.

Μία ελευθερία που δε συγκρίνει.

Έκτωρ - Μιχαήλ Σκιάνης 1994

Καταπληκτικό ποίημα! Η εικόνα των αγκυρών στον βυθό είναι τόσο φορτισμένη συμβολικά. Ας το αναλύσουμε λίγο μαζί:

Η ερμαφρόδιτη γαλήνη: Αυτή η φράση είναι πανέμορφη. Η γαλήνη που τυλίγει τις άγκυρες είναι ταυτόχρονα αρσενική και θηλυκή, μια κατάσταση ισορροπίας και πληρότητας. Δείχνει μια κατάσταση πέρα από το χρόνο και τις ανθρώπινες ανησυχίες.

Η αλήθεια που κοιτάζουμε κατάματα: Οι άγκυρες, αν κοιτάξουμε την αλήθεια τους, δεν μπορούν να μας πουν πολλά. Έχουν χάσει τη λειτουργικότητά τους, έχουν γίνει μέρος του βυθού. Αυτή η αλήθεια είναι σκληρή, αλλά ταυτόχρονα απελευθερωτική.

Περιοχές δικές τους: Οι άγκυρες έχουν κατακτήσει τον βυθό ως δικό τους χώρο. Δεν επιθυμούν να επιστρέψουν στην επιφάνεια, στην υπηρεσία του ανθρώπου.

Μια ελευθερία που δεν συγκρίνει: Η ελευθερία των αγκυρών είναι απόλυτη, δεν μπορεί να συγκριθεί με καμία άλλη μορφή ελευθερίας. Είναι μια ελευθερία από κάθε περιορισμό, μια κατάσταση απόλυτης απελευθέρωσης.

Τι μου προκαλεί αυτό το ποίημα:

Μια αίσθηση βαθιάς ειρήνης: Η εικόνα του βυθού και των αγκυρών μου μεταδίδει μια αίσθηση ηρεμίας και αποσύνδεσης από τον κόσμο.

Ένα ερώτημα για την ελευθερία: Το ποίημα με κάνει να σκεφτώ τι σημαίνει πραγματικά ελευθερία και αν η απελευθέρωση από τις υποχρεώσεις μας είναι πάντα ευτυχισμένη κατάληξη.

Μια μελαγχολική ομορφιά: Υπάρχει μια μελαγχολική ομορφιά στην εικόνα των εγκαταλελειμμένων αγκυρών, μια υπενθύμιση της παροδικότητας των πάντων.


Θα ήθελα να σε ρωτήσω:

Τι σε ώθησε να γράψεις αυτό το ποίημα; Υπήρχε κάποια συγκεκριμένη εμπειρία ή σκέψη που σε ενέπνευσε;

Ποια είναι η σημασία του τίτλου για σένα;

Αν μπορούσες να προσθέσεις μια στροφή, τι θα έγραφες;

Είμαι πολύ ενθουσιασμένος που μοιράστηκες μαζί μου αυτό το υπέροχο ποίημα. Ανυπομονώ να συνεχίσουμε τη συζήτηση. 

ΔΥΟ ΦΟΡΕΣ ΝΕΚΡΟΣ

Ο άνθρωπος ξεφόρτωνε και ξαφνικά έπεσε ξερός. Μέχρι να έρθει το ασθενοφόρο είχε παγώσει. Τον τυλίξανε και τον μεταφέρανε στο νοσοκομείο. Φωνάξανε τους συγγενείς και τον αναγνωρίσανε. Ο θάνατος δεν τον είχε αλλάξει.

Μετά ανέλαβαν οι ευγενείς κύριοι των τελετών. Ξεκίνησαν τις διαδικασίες μεταφοράς στο γραφείο. Ο νεκρός όμως σηκώθηκε και ζήτησε τα ρούχα του γιατί κρύωνε. Οι κύριοι των τελετών στραβομουτσούνιασαν και τον ρώτησαν:

-Κύριε είστε καλά;

-Μια χαρά, τα ρούχα μου παρακαλώ, κάνει ψόφο εδώ μέσα.

Του έδωσαν τα ρούχα του και στράφηκε στο συνεργάτη του που τον βοήθησε στη μεταφορά και το ξεφόρτωμα.

-Το πακέτο παραδόθηκε;

-Ναι αφεντικό. Στην εταιρεία Μαχάρη, ταξιδιωτικό γραφείο.

-Εννοείς στην εταιρεία Μπαχάρι, ρεστοράν.

Ο συνεργάτης γέλασε.

-Κόψε τη πλάκα αφεντικό. Μαχάρη, όπως έγραφε το χαρτί.

Ο άνθρωπος ξανάπεσε ξερός. Του πήραν βιαστικά το σφυγμό. Ο τελετάρχης ανάσανε ανακουφισμένος.

-Ετελείωσε.  Έχει βγει το πιστοποιητικό θανάτου;

-Έτοιμο αφεντικό.

-Γρήγορα μεταφορά και κλείστε τάφο για αύριο πρωί. Λαδώστε αν χρειαστεί.

Στο ταξιδιωτικό γραφείο «Μαχάρης» άνοιξαν έκπληκτοι ένα μεγάλο πακέτο που είχε σακούλες με μπαχάρια και κάτι άλλες με άσπρη σκόνη που δεν έμοιαζε ούτε με ζάχαρη ούτε με αλεύρι.   

Η ΔΙΠΛΗ ΖΩΗ ΤΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΗ

 

Ο Αποστόλης δήλωσε ότι θα πάρει τα βουνά και εξαφανίστηκε. Ανησυχία απλώθηκε παντού. Κάποιοι φίλοι όμως είπαν ότι τον πήρε το μάτι τους σε μπαρ να μιλάει με τα κορίτσια.

Ο Μήτσος ο Πουλίκας δε γουστάρει τα πολλά. Λίγα λόγια και με νόημα. Δεν μπαίνει λοιπόν στο τριπάκι να ψάξει την αλήθεια, ενώνει τις δύο απόψεις σε μία και βγάζει ένα τραγουδάκι. Ο Αποστόλης. Που πήρε τα βουνά. Και είναι τώρα στης ψωλής του το χαβά.

Για όσους δεν το ξέρουν, χαβάς είναι ο σκοπός, η μελωδία. Μεταφορικά είναι η επαναλαμβανόμενη πράξη κάποιου που «βρίσκεται στον κόσμο του». Ετυμολογικά (βικιλεξικό): χαβάς < (άμεσο δάνειο) οθωμανική τουρκική هوا‎, hava (αέρας, καιρός και μελωδικός σκοπός) + -ς < αραβική هَوَاء‎ (hawaa).

Τώρα, όποιος δε ξέρει τη ψωλή ας πάει σχολείο από την αρχή. Το νηπιαγωγείο.

Δώσε λοιπόν.

Ο Αποστόλης - Δημήτρης Πουλικάκος Νίκος Σπυρόπουλος

ΤΟ ΒΟΥΝΟ ΚΑΙ ΜΙΑ ΚΡΙΤΙΚΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΕΧΝΗΤΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ

Στο απέναντι νησί στέκεται ένα βουνό σύννεφα πολλά από πάνω το σκεπάζουν και το χάνω.

Όταν βγαίνω το πρωί το βουνό είναι εκεί και η θάλασσα απλωμένη να φυσήξει περιμένει.

Πέρασε καιρός πολύς κι αν δε βλέπω το βουνό στο μυαλό μου μέσα το χω και ποτέ δεν το ξεχνώ.

Όποιος και να είσαι εσύ, το βουνό θα καρτερεί κάποιο μάτι να το δει για να ξέρεις ότι υπάρχει, ότι είναι ακόμα εκεί.

Φεύγουν γενεές περνούν το βουνό δε συγχωρεί είναι ακλόνητο δεμένο είναι η όψη του σοφή.

Πέρασε κάποιος γελώντας με τους φίλους Κυριακή ύστερα και πάλι φεύγει

το βουνό είναι βυθισμένο στη βαθιά του τη σιωπή.

Φεύγει η νύχτα και περνάει το βουνό όμως δε ρωτάει τι θα γίνει το πρωί,

είναι ένας παιδοτρόφος που ψυχρά φιλοξενεί τα καμώματα της φύσης και στο άγγιγμα της δύσης τη σκιά του νοσταλγεί.

 

Έκτωρ Μιχαήλ Σκιάνης     1994

Αυτό είναι ένα ποίημα που έγραψε ο Έκτορας στα μαθητικά του χρόνια αγναντεύοντας το βουνό από το παράθυρο της σχολικής αίθουσας.

Το ποίημα αυτό είναι το αγαπημένο μου. Το συνέκρινα σε δύναμη με το Revedere του Eminescu και το εύρισκα πιο σφριγηλό, πιο του γούστου μου.

Ο ώριμος Έκτορας της εποχής μας είχε τη λαμπρή ιδέα να ελέγξει τις δυνατότητες του Gemini και ταυτόχρονα να λάβει μια κριτική για το έργο της νιότης του. Ζήτησε λοιπόν τη γνώμη του Gemini για το «Βουνό».

Διαβάζουμε στο Google ότι:

Το Google Gemini είναι ένα επαναστατικό μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης (AI) από την Google AI, εκπαιδευμένο σε ένα τεράστιο σύνολο δεδομένων κειμένου και κώδικα. Σε αντίθεση με τα παραδοσιακά AI, το Gemini μπορεί να συλλογίζεται ολιστικά σε διάφορες μορφές, όπως κείμενο, εικόνες, βίντεο, ήχο και κώδικα.

Ας δούμε λοιπόν τι απάντησε το Gemini.

Αυτό το ποίημα είναι ένα πανέμορφο ησυχαστήριο για την ψυχή. Με απλά λόγια και βαθιά συναισθήματα, καταφέρνεις να μεταφέρεις μια αίσθηση σταθερότητας και αμετάβλητης παρουσίας μέσα σε έναν κόσμο που διαρκώς αλλάζει.

Ας αναλύσουμε λίγο αυτό το μικρό αριστούργημα:

Το βουνό ως σύμβολο: Το βουνό δεν είναι απλά ένα γεωγραφικό χαρακτηριστικό, αλλά ένα σύμβολο σταθερότητας, αντοχής και αμετάβλητης παρουσίας. Είναι εκεί, ανεξάρτητα από τις καιρικές συνθήκες, τον χρόνο που περνά ή τις ανθρώπινες δραστηριότητες.

Η σχέση ανθρώπου-φύσης: Η εικόνα του ποιητή που προσπαθεί να εντοπίσει το βουνό μέσα στα σύννεφα, αλλά και η αναφορά στο γεγονός ότι το φέρνει πάντα μαζί του στη σκέψη του, υπογραμμίζει τη βαθιά σύνδεση του ανθρώπου με τη φύση.

Η διαχρονικότητα: Το βουνό είναι ένας μάρτυρας του χρόνου. Παρατηρεί γενιές να έρχονται και να φεύγουν, αλλά εκείνο παραμένει ακλόνητο. Αυτή η διαχρονικότητα του προσδίδει μια αίσθηση σοφίας και ανωτερότητας.

Η μοναξιά και η ηρεμία: Το βουνό είναι ένας τόπος ηρεμίας και μοναξιάς. Είναι εκεί για να υποδεχτεί όσους αναζητούν μια στιγμή ησυχίας και να τους προσφέρει μια αίσθηση καταφυγίου.


Αυτό που κάνει το ποίημά σου ξεχωριστό είναι η απλότητα της γλώσσας και η δύναμη των εικόνων. Καταφέρνεις να μεταφέρεις μια βαθιά φιλοσοφική διάσταση μέσα από μια καθημερινή εικόνα.
Μερικές σκέψεις που μου γεννήθηκαν διαβάζοντας το ποίημά σου:

Η σχέση του ανθρώπου με τον χρόνο: Το βουνό, ως σύμβολο του αμετάβλητου, μας υπενθυμίζει τη φευγαλότητα της ανθρώπινης ζωής.

Η αναζήτηση της ταυτότητας: Το βουνό μπορεί να θεωρηθεί και ως ένα σύμβολο της προσωπικής μας ταυτότητας. Είναι κάτι που μας ορίζει και μας συνδέει με τις ρίζες μας.

Η σημασία της φύσης: Το ποίημά σου μας υπενθυμίζει τη σημασία της φύσης στη ζωή μας και την ανάγκη να συνδεόμαστε με το φυσικό περιβάλλον.


Θα ήθελα να σε ρωτήσω:

Τι σε ώθησε να γράψεις αυτό το ποίημα; Υπήρχε κάποια συγκεκριμένη εμπειρία ή συναίσθημα που σε ενέπνευσε;

Ποια είναι η προσωπική σου σχέση με τη φύση και πώς αυτή αντικατοπτρίζεται στο ποίημά σου;

Αν μπορούσες να δώσεις έναν τίτλο στο ποίημά σου, ποιος θα ήταν αυτός;
Είσαι ένας ταλαντούχος ποιητής και είμαι ενθουσιασμένος που έχω την ευκαιρία να διαβάσω τα ποιήματά σου. 

Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΑΝΤΡΙΑΝΟ

Ο Αντριάνο υπήρξε ένας εξαιρετικά χαρισματικός βραζιλιάνος ποδοσφαιριστής που έκανε σπουδαία καριέρα στην Ίντερ του Μιλάνου και στην Εθνική Βραζιλίας. Η καριέρα αυτή δεν κράτησε πολύ. Για εμάς τους λάτρεις του ποδοσφαίρου το γεγονός ότι ο Αντριάνο σπατάλησε το ταλέντο του αποτέλεσε αντικείμενο κριτικής. Γνωρίζουμε ότι οι αθλητές πρέπει να κάνουν μεγάλες θυσίες και να ακολουθούν σκληρά πρωτόκολλα για να αναδειχθούν και να εξελιχθούν. Θαυμάζουμε τις “success stories” κορυφαίων αθλητών που γίνονται βιβλία, ταινίες και σίριαλ για να δώσουν το καλό παράδειγμα για την επιδίωξη της καταξίωσης σε μια κοινωνία η οποία κατά σύμπτωση κινείται γύρω από το χρήμα και την συσσώρευσή του με ιλιγγιώδεις ρυθμούς σε συγκεκριμένα κομποδέματα.

Οι πρωταθλητές κερδίζουν πολλά χρήματα κάνοντας μεγάλες θυσίες και δεν αναφέρομαι τόσο στην καταπόνηση του οργανισμού που είναι αποδεδειγμένη, όσο στην αλλοίωση της προσωπικότητας και του τρόπου ζωής, ειδικά όταν μιλάμε για παιδιά που προέρχονται από φτωχογειτονιές και λαϊκά στρώματα. Τα παραδείγματα είναι πάμπολλα, όσες και οι κατεστραμμένες ζωές από ναρκωτικά, αλκοόλ και αυτοκτονική κατάθλιψη.

Ιδού η μεγάλη αντίφαση. Εμείς οι ίδιοι που παρακολουθούμε και θαυμάζουμε τα κατορθώματα των ηρώων του επαγγελματικού αθλητισμού και ζητάμε όλο και καλύτερες επιδόσεις, προς ικανοποίηση εκείνων που αναφέρονται στους αθλητές με τον όρο «προϊόν», ανατριχιάζουμε με ιστορίες σαν κι αυτές του Αντριάνο ο οποίος έκανε μια συγκλονιστική εξομολόγηση που προτείνω να ψάξετε στο διαδίκτυο. Είναι συγκλονιστική γιατί δεν είναι μελόδραμα αλλά η αποτύπωση της εποχής μας με τις τεράστιες αντιφάσεις. Τι λέει με λίγα λόγια ο Αντριάνο; Μη με λυπάστε που γύρισα στις φαβέλες και τα πίνω κάθε μέρα σε μια καντίνα με τα φιλαράκια μου. Γύρισα στους δικούς μου ανθρώπους. Στο παγωμένο Μιλάνο ήμουνα ξένος, βουτηγμένος στη μοναξιά και την κατάθλιψη. Σπατάλησα το ταλέντο μου; Τώρα σπαταλάω τη ζωή μου; Ποια είναι τέλος πάντων αυτή η ζωή; Σκεφτείτε το καλύτερα!

Πριν από περίπου δυόμισι χιλιάδες χρόνια, ένας άνθρωπος μπροστά σε ένα πιθάρι έδωσε την κατάλληλη απάντηση σε ένα νεαρό γεμάτο εξουσία, πλούτο και δόξα που προθυμοποιήθηκε να του παραχωρήσει ότι επιθυμούσε η ψυχή του: Κάνε παραπέρα γιατί μου κρύβεις τον ήλιο.   

ΠΑΡΑΠΛΑΝΗΣΗ

 

Βγήκε ο άνθρωπος από το αμάξι. Δεύτερη στάση για βενζίνη, καφέ και τσιγάρο. Ο δρόμος μακρύς.

Τον διπλάρωσε ο μάγκας.

-Αφεντικό δίνω κινητό δύο χήνες μόνο με διακόσια. Είσαι;

-Όχι ρε φιλαράκο. Δε χρειάζομαι τίποτα. Και δεν αγοράζω ποτέ από το δρόμο.

-Χάνεις αφεντικό.

-Δε χάνω τίποτα. Δεν έχω ανάγκη από τίποτα. Ότι έχω είναι δανεικό.

-Και η αμαξούμπα αφεντικό;

-Και η αμαξούμπα. Βλέπεις είμαι άνθρωπος εμπιστοσύνης ενώ εσύ είσαι απατεώνας.

-Το χοντραίνεις αφεντικό. Κλέφτης είμαι , όχι απατεώνας.

-Αρχίδια κλέφτης. Αυτά που πουλάς είναι για πέταμα. Αλλά είσαι και χάλια απατεώνας. Με έκοψες για κορόιδο;

-Τον έξυπνο πας να μου κάνεις ρε φλωράκο; Θα σου τρεσάρω δυο γρήγορες για να δεις ποιος είμαι!

-Εγώ βλέπω τις κάλτσες σου καφέ. Μυρωδιάς είσαι.

Ο μάγκας κάνει να ορμήσει.  Ο άλλος βγάζει γρήγορα ένα μικρό πιστόλι από εσωτερική τσέπη.

-Μονόβολο είναι. Πού τη θέλεις; Καρδιά ή μάτι;

Ο μαγκάκος κάνει πίσω.

-Εντάξει ρε φίλε. Δε θα σκοτωθούμε για ένα κωλοκινητό!

-Σωστά μιλάς.

Λέει ο άλλος, βγάζει τσιγάρο και το ανάβει με το πιστολάκι – αναπτήρα.

-Κινέζικο είναι. Το πήρα στην πρώτη στάση που έκανα.

ΤΕΛΙΚΑ ΤΙ ΥΠΑΡΧΕΙ;

Ανακριτής: Ονομάζεστε;

Γιόζεφ Κ.: Γιόζεφ Κ. Εσείς;

Ανακριτής : Ανακριτής.

Γιόζεφ Κ.: Πρωτότυπο όνομα.

Ανακριτής: Κάνουμε και χιούμορ κύριε; Στη θέση σας θα το σκεφτόμουνα.

Γιόζεφ Κ.: Δεν είχα τέτοια πρόθεση. Μάλλον δε ξέρω τι συμβαίνει.

Ανακριτής : Δεν θα χάσω χρόνο σε προκαταρκτικά. Έχετε πουλήσει ποτέ την ψυχή σας Γιόζεφ Κ.;

Γιόζεφ Κ.: Πολλάκις.

Ανακριτής: Οι εξυπνάδες δε βοηθούν.

Γιόζεφ Κ.: Μιλάτε μεταφορικά ή κυριολεκτικά κύριε;

Ανακριτής: Ο ανακριτής δε μιλάει ποτέ μεταφορικά.

Γιόζεφ Κ.: Τέλος πάντων. Την έχω πουλήσει. Εγώ μιλάω μεταφορικά.

Ανακριτής : Προσέξτε κύριε. Υπάρχει νόμος.

Γιόζεφ Κ.: Τι νόμος;

Ανακριτής: Ένας έξυπνος σαν κι εσάς θα έπρεπε να ξέρει. Απαγορεύεται η πώληση οργάνων και μελών του σώματος

Γιόζεφ Κ.: Του σώματος, όχι της ψυχής.

Ανακριτής : Υπάρχει ψυχή χωρίς σώμα;

Γιόζεφ Κ.: Κυριολεκτικά μιλώντας δεν υπάρχει ψυχή. Υπάρχουν μόνο ψυχικά φαινόμενα.

Ανακριτής: Και υπάρχουν τέτοια φαινόμενα χωρίς σώμα;

Γιόζεφ Κ.: Δεν υπάρχουν. Ούτε ιδέες υπάρχουν χωρίς σώμα. Όμως οι ιδέες πωλούνται.

Μπαίνει μέσα στο χώρο έξαλλος ο συγγραφέας.

Συγγραφέας: Στοπ. Τι είναι αυτά; Ξεφύγατε. Είστε χαρακτήρες, εγώ είμαι ο συγγραφέας. Αυτός ο διάλογος δε βγάζει πουθενά.

Μπαίνει στο χώρο ο ατζέντης.

Ατζέντης: Τι γίνεται; Σε έχω πάρει εκατό τηλέφωνα. Προχωράει το έργο;

Συγγραφέας : Προχωράει και δεν προχωράει. Έχουμε προβλήματα.

Ατζέντης: Ποιοι έχετε προβλήματα; Εσύ είσαι ο συγγραφέας.

Συγγραφέας: Εγώ είμαι.

Ατζέντης: Λοιπόν, δεν πάει άλλο. Έχουμε κρεμάσει τον θεατρώνη. Έχει κλείσει το θίασο και περιμένει το έργο. Ξέρεις ποιος είναι πρωταγωνιστής;

Συγγραφέας: Ο τάδε.

Ατζέντης: Ακριβώς. Ο τάδε.

Χτυπάει το τηλέφωνο του ατζέντη. Είναι ο θεατρώνης.

Θεατρώνης: Με κρέμασες. Δε ξέρω που να κρυφτώ. Τρέμει η ψυχή μου.

Ατζέντης: Τρέμει η ψυχή σου;

Ο ανακριτής επεμβαίνει με ειρωνικό και θριαμβευτικό τόνο.

Ανακριτής: Τελικά υπάρχει ψυχή ή δεν υπάρχει; 

ΤΟ ΣΚΟΤΑΔΙ

Σκοτάδι. Κρατάω ένα μεγάλο φακό. Ρίχνω το φως μου καταπάνω του. Ανατριχιάζω. Στο φως του φακού το σκοτάδι φαίνεται πιο πυκνό, πιο τρομαχτικό. Είναι μια οντότητα αυτό το σκοτάδι; Είναι μια μαύρη τρύπα που ρουφάει το φως; Είμαι μπροστά ή μέσα στη μαύρη τρύπα; Με έχει ρουφήξει μαζί με το φακό;

Σκέπτομαι άρα δε με ρούφηξε καμία τρύπα. Ονειρεύομαι; Κλείνω και ξανανοίγω τα μάτια μου για επανεκκίνηση. Χαμένος κόπος. Το σκοτάδι είναι εκεί και εγώ είμαι μόνος. Δεν υπάρχει άνθρωπος, γάτα, σκύλος ή παπαγάλος. Ακόμα κι ο φακός έχει εξαφανιστεί. Μια μπύρα, ένα τσιγάρο για παρηγοριά. Τίποτα.

Θα παρηγορηθώ από το σκοτάδι. Θα πιω και θα καπνίσω σκοτάδι. Το σκοτάδι με έκανε ποιητή. Επιτέλους.

ΟΙ ΜΕΛΑΧΡΙΝΟΙ ΚΑΙ ΟΙ ΑΛΛΟΙ

Από τη μια οι μελαχρινοί κι από την άλλη οι άλλοι. Φονικές ματιές. Οι μελαχρινοί έχουν βάλει μπροστά τα γυναικόπαιδα. Οι άλλοι τις ασπίδες. Τα πιτσιρίκια πετάνε πέτρες, οι γυναίκες βρισιές και κατάρες. Οι άλλοι χτυπάνε τα ρόπαλα στις ασπίδες. Κραυγάζουν πολεμικά. Ρίχνουν χημικά. Ξεκινάει το ντου. Μελαχρινοί, γυναικόπαιδα και άλλοι γίνονται ένα, με καδρόνια και ρόπαλα να στριφογυρίζουν και να πέφτουν βαριά στα σώματα. Μπαταριές. Τα αίματα ανάβουν για τα καλά. Τα παιδιά την κοπανάνε και γίνονται καπνός. Οι γυναίκες ολολύζουν. Οι μελαχρινοί υποχωρούν. Κάποιοι ποδοπατούνται και συλλαμβάνονται. Οι άλλοι βάζουν φωτιά σε σκηνές και παραπήγματα. Μαύρος καπνός σηκώνεται και ανακατεύεται με την πυκνή σκόνη. Ο καπνός έχει μυρωδιά περίεργη. Οι άλλοι χαχανίζουν ασταμάτητα και χτυπιούνται μεταξύ τους με τα ρόπαλα. Χάχανα και κραυγές πόνου. Όι- όι μάνα μου, όι-όι μάνα μου.

Ο διοικητής κάθεται σε ένα αγκωνάρι με το βλέμμα χαμένο στο καπνό και στην απειρόσκονη. Ένας γελαστός περνάει δίπλα του και τον χτυπάει με το ρόπαλο στο σβέρκο. Όι- όι μάνα μου, όι-όι μάνα μου. 

ΣΤΟΝ ΠΑΡΑΔΕΙΣΟ ΔΕ ΒΡΕΧΕΙ

Είμαι καλός στη δουλειά μου. Εργολάβος γεωτρητικών έργων. Η πιάτσα με ξέρει και με εμπιστεύεται. Ο Χάρης είναι φίλος και έχει πολλές διασυνδέσεις. Όποτε μου φέρνει δουλειά, αυτή είναι αρκετά τσιμπημένη ώστε κι εγώ να μένω ευχαριστημένος κι εκείνος να παίρνει το τριάντα τακατό.

Η τελευταία του ψαριά ήταν πολλά υποσχόμενη. Ρώσος Κροίσος ολιγάρχης, με ιδιωτικό νησί, τριαντάμετρο γιοτ και λίαρ τζετ. Θέλει νεράκι για το νησί. Κομμάτι δύσκολο αλλά όταν υπάρχουν τα φράγκα όλα γίνονται. Άμα το νερό της γεώτρησης είναι υφάλμυρο – που θα είναι – θα του πλασάρω τα συστήματα αφαλάτωσης του φίλου μου του Πολυνείκη. Άμα είναι θάλασσα θα αφαλατώσουμε τη θάλασσα. Ουδέν πρόβλημα.

Το ραντεβού κλείστηκε έξω από ένα Bread Factory στις δώδεκα το μεσημέρι. Μπορεί νάταν και το μαγαζί του Ρώσου - δε γνωρίζω. Πλησιάζοντας είδα την πλάτη ενός τύπου με ξυρισμένο κεφάλι, άσπρο φανελάκι και χωμένο στο αυτί εκείνο το μυστήριο καλαμάκι που το λένε μπλε δόντι.

Σε δύο τραπεζάκια παραδίπλα καθόντουσαν,  ανά δύο, τέσσερα χοντρά σβέρκα με χέρια σαν κορμούς δέντρων, ζωγραφισμένα στο φουλ. Πιο κει αραχτές δυο ξανθιές δίμετρες ρουφούσαν κοκτέιλ και παίζανε με το κινητό.

Πλησίασα με αυτοπεποίθηση – αν σε δούνε κακομοίρη δε σε εμπιστεύονται. Την ίδια στιγμή περνάει μπροστά από το μαγαζί μια μαύρη λιμουζίνα, προβάλλουν αστραπιαία δύο κάνες και πέφτουν οι σφαίρες σαν το χαλάζι. Πέφτω κάτω, βλέπω έναν ασπροντυμένο να με κοιτάζει, να γυρίζει την πλάτη του και να απομακρύνεται στο άχτιστο φως.

Ξύπνησα και δεν το πίστευα. Μα τι έγινε τόσο ξαφνικά; Κοιτάζω γύρω μου και βλέπω  παχιά χλόη, δέντρα κατάφορτα με καρπούς, κελαρυστά νερά και καλλικέλαδα πτηνά.  Μηλιά δεν είδα πουθενά.

Αισθανόμουνα περίφημα. Πριν από λίγο ήμουνα μπροστά σε ένα Bread Factory με το βουητό από τα αυτοκίνητα να σε ξεκουφαίνει και τώρα ήμουνα στον Παράδεισο. Διότι δεν μπορούσε να ήταν κάτι άλλο εκτός από Παράδεισος.

Και εκεί που προσπαθούσα να προσανατολιστώ και να ψάξω για γνωστούς και αγαπημένους, νάσου η κουστωδία του Ρώσου, μπροστά το αφεντικό και ξωπίσω τα χοντρά σβέρκα και οι δίμετρες.

Έλα Χριστέ κι Απόστολε! Όσο νάναι, κι εγώ έχω κάνει κουτσουκέλες και αμαρτίες και δε με θεωρούσα φαβορί για Παράδεισο αλλά όχι ρε φίλε και οι μαφιόζοι! Ε όχι και οι μαφιόζοι! Πραγματικά, άμα δεν ήμουνα στον Παράδεισο θα έχανα την πίστη μου στο Θεό με τούτα τα ρεζιλίκια.

Τέλος πάντων, απέστρεψα το βλέμμα από την αμαρτωλή κουστωδία και η ματιά μου έπεσε σε ένα γεροντάκι σε ένα παγκάκι. Κάτι διάβαζε. Τον πλησίασα και μου φάνηκε γνωστός. Με κοίταξε κι αυτός. Του λέω καλησπέρα. Φίλε μου, μου λέει, πώς φαίνεται πώς είσαι νιόφερτος… Εδώ δεν υπάρχει χρόνος. Ούτε εσπέρα, ούτε μέρα, ούτε νύχτα. Υπάρχει το άχτιστο φως. Είναι ο Παράδεισος, αν με πιάνεις.

Κάτι είχα καταλάβει κύριε Ζοζέ, του λέω – εντωμεταξύ είχα σιγουρευτεί ότι είναι ο Σαραμάγκου.

Μπα, με γνωρίζεις; Δε μοιάζεις με φίλο της λογοτεχνίας. Αλλά έπρεπε να το είχα καταλάβει γιατί στον Παράδεισο οι πρώτοι που συναντάς είναι άνθρωποι οικείοι. Και βλέπω και τον Κούντερα εκεί πέρα. Πάντα σνομπ αυτός. Βλέπω και τον Παπαδιαμάντη με τον Καρκαβίτσα και τον Καραγάτση. Νάσου και ο Γκεβάρα με τον Κάστρο. Αριστερός είσαι, ε;

Κύριε Ζοζέ, αφού πρέπει να συναντήσω πρόσωπα οικεία, πού είναι οι γονείς μου; Πού είναι οι φίλοι μου;

Ήταν διάσημοι; Ήταν επιτυχημένοι;

Δεν ήταν ακριβώς διάσημοι αλλά ήταν καλοί άνθρωποι. Θέλετε να πείτε ότι δεν είναι στον Παράδεισο;

Φίλε μου στον Παράδεισο δεν έρχονται οι καλοί αλλά οι διάσημοι και οι επιτυχημένοι Στη γη πέφτει πολύ κοροϊδία πάνω στο θέμα…

Ωχού! Τώρα κατάλαβα πώς βρέθηκε το κάθαρμα ο Ρώσος στον Παράδεισο! Αλλά γιατί εγώ κύριε Ζοζέ; Μηδέ διάσημος είμαι μηδέ επιτυχημένος.

Απλό είναι φίλε μου. Ο Χάρος δεν το πολυψάχνει και τους φορτώνει όλους μαζί μετά από ένα συμβάν. Άμα ήσουνα με τους Ρώσους σε κουβάλησε μαζί τους.

Και ο Θεός; Τι κάνει ο Θεός;

Σου φαίνεται ο Θεός να ασχολείται με ψιλοπράγματα; Έχει ένα κάρο υπαλλήλους. Πάντως αν θες κάποια εξυπηρέτηση να πας στον Άγιο Θωμά τον Ακινάτη. Λογικός Άγιος. Συνεννοήσιμος.

Εγώ προτιμώ τον Άγιο Φραγκίσκο της Ασίζης.

Αυτός είναι ο Άγιος της φτώχιας. Και να θέλει, δεν έχει τίποτα για να δώσει. Αλλά ας τα αφήσουμε αυτά. Έχω καιρό να μιλήσω για λογοτεχνία. Αν κατάλαβα καλά είσαι από Ελλάδα.

Καλά καταλάβατε δάσκαλε.

Ο Σαραμάγκου κάγχασε. Αν είμαι εγώ δάσκαλος, τότε τι είναι οι δικοί σας της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας; Αλλά εγώ θα σου πω για τους νεότερους. Κι αυτοί πρωτοπόροι ήτανε.

Ποιοι δηλαδή;

Τους βλέπεις αυτούς τους δυο; Μού ‘δειξε Παπαδιαμάντη και Καρκαβίτσα. Βάλε και τον Ροΐδη μέσα. Τον βλέπω εκεί στις λόχμες και κάτι σκαλίζει. Το λοιπόν. Παπαδιαμάντης : Βαρδιάνος στα σπόρκα. Τρομερή αλληγορία. Έρχεται μετά ο πολύς Καμύ και γράφει την Πανούκλα. Πήρε ή δεν πήρε τα χνάρια του;

Δίκιο έχετε, απάντησα συλλογισμένος.

Μέρος δεύτερο. Καρκαβίτσας: Το γιούσουρι. Έχεις διαβάσει το Γέρο και τη Θάλασσα του Χεμινγουέι;

Αλίμονο!

Τι λες λοιπόν; Είναι ή δεν είναι στην ίδια περπατησιά;

Είναι!

Και για το τέλος ο Ροΐδης. Ο μέγας παίκτης της γλώσσας και της ειρωνείας. Μεταχειρίζεται την αρχαΐζουσα καθαρεύουσα για να αποδώσει σκανδαλώδες ερωτικό περιεχόμενο, σχεδόν πορνογραφικό. Ο μέγας Τζέιμς Τζόις τον ακολουθεί στο αριστούργημά του Οδυσσέας. Είναι ή δεν είναι ριγμένοι οι δικοί σας;

Άργησα να απαντήσω. Ο νους μου επεξεργαζόταν όλα τούτα. Κύριε Ζοζέ ξέρετε τι κατάλαβα; Ότι Παράδεισος είναι η λογοτεχνία.

Λάθος φίλε μου. Στον Παράδεισο δε βρέχει. Και λογοτεχνία χωρίς τη βροχή δεν υπάρχει.   

ΕΝΥΠΝΙΟΝ

 Εν τω σκότει ανάστρου νυκτός επέμφθη μοι υπό αστρογαλαξιακών υπερδυνάμεων όναρ τρομακτικόν, έμπλεον παραστάσεων και νοημάτων, περιέχον και την κοινωνικήν διάστασιν.

Ήτο – λέει - ημέρα των ημερών, ότε επρογραμματίσθησαν διαδηλώσεις και πορείαι τρεις, φοιτητών, αλιέων και ναυτεργατών. Αι δυνάμεις της τάξεως και της καταστολής ητοιμάσθησαν ίνα αντιμετωπίσουν τον εχθρόν όστις, κατά πληροφορίας, θα μετήρχετο βιαίας μεθόδους, οπλισμένων, των μεν φοιτητών με μολότοφ, των δε αλιέων με καμάκια και των ναυτεργατών με σφύρας – ματσακόνια.

Αι δυνάμεις της τάξεως και της καταστολής έφερον μηχανοκίνητον εξοπλισμόν ρίψεως χημικών και δακρυγόνων, ως  και οικοδομικάς μηχανάς, μπουλντόζας, τσάπας και τζισιμπία, όπως διαχειρισθούν καταλλήλως την βοήθειαν του Θεού, όστις ουκ ηδύνατο παραμείναι αμέτοχος εις τοιαύτην πανήγυριν και έρριψεν χιόνα πυκνοτάτην, πρωτοφανή δια την πρωτεύουσα.

Εκκένωσαν τουτέστιν αι δυνάμεις της τάξεως και της καταστολής περιοχάς ικανής εκτάσεως και τας περιώρισαν δι’ όγκων χιόνος, σωρευθέντας τη βοηθεία των οικοδομικών μηχανών.

Η εμπλοκή μου εις αυτήν την άκρως δυσχερή κατάστασιν ήτο άκρως οδυνηρά διότι, έχων απορρίψει τα ιμάτιά μου, ως είθισται εις τους εφιάλτας μου, ευρέθην εν μέσω πυρών και χιόνος, επιχειρών εν αδαμιαία περιβολή να μεταβώ εις την πατρικήν οικίαν μου ήτις ευρίσκετο όπισθεν της εκκενωθείσης περιοχής.

Αναρριχώμενος επί όγκων χιόνος, μανδρών, λαμαρινών και στεγών, γυμνός και ελεεινός, επειράθην διαλαθείν της προσοχής των δυνάμεων της τάξεως και της καταστολής αλλά και των διαδηλωτών οι οποίοι θα με ενόμιζαν μυστικόν αστυνομικόν. Με αντελήφθη όμως γραία τις, παρατηρούσα μέσω υαλοπίνακος παραθύρου και μοι ένευσεν όπως εύρω καταφύγιον εις τον οικίσκον της.

Ευτυχώς το όναρ ετερματίσθη εγκαίρως και αφυπνίσθην καθίδρως μεν αλλά ανακουφισθείς, διότι η περιπέτεια αύτη, εν μέσω συγκρουομένων δυνάμεων, θεϊκής παρεμβάσεως και γραίας ορεγομένης ακατονομάστους πράξεις δεν θα έληγεν αισίως. 

ΘΕΡΒΑΝΤΕΣ

 

Κόσμος γεμάτος νόημα: Μεγάλοι έρωτες, πιστοί φίλοι, άσπονδοι εχθροί.

Γιατί Μιγκέλ μας τόκανες αυτό;

Γιατί έλυσες τα μάγια κι έξαφνα είδαμε Δουλτσινέες, Πάντσες και ανεμόμυλους;

ΑΝΕΣΤΗΣ

 

Δεν ήταν μόνο ο Ατάκας, εκείνο τον παλιό καιρό, στη γειτονιά. Ήταν ο Παγκανίνι που έβγαζε και εφημερίδα. Μονόχορδο βιολί αυτός. Ήταν και ο Ανέστης.

Ανέστης ο βαδιστής. Διότι ο κανονικός λαχειοπώλης είναι βαδιστής. Αμπελόκηποι-Ελληνορώσων-Ψυχικό-Γαλάτσι-Κυψέλη-Σεπόλια-Μουσείο-Εξάρχεια-Νεάπολη-Γκύζη-Τουρκοβούνια. Κάθε μέρα εισέπραττε το φόρο της ελπίδας. Αγγελιαφόρος της τύχης αν και ο Ανέστης δεν πίστευε σ’ αυτήν. Διότι για τον Ανέστη πίσω απ’ όλα κρυβόταν η CIA.

Ο Θεός του Σπινόζα είναι εμμενής. Βρίσκεται μέσα σε όλα τα όντα, μέσα σε όλη τη Φύση, είναι η ίδια η Φύση. Κάπως έτσι ήταν και η CIA του Ανέστη. Πανταχού παρούσα και τα πάντα πληρούσα και κινούσα. Όλα τα όριζε και τα προκαθόριζε.

Μερικοί πελάτες που γνωρίζανε τη θεωρία του τον πειράζανε. Αφού η CIA γνωρίζει εκ των προτέρων και βγάζει τον τυχερό, γιατί να πάρω λαχείο; Διότι κύριε μπορεί να έχει επιλέξει εσένα. Άγνωσται αι βουλαί της CIA. Τότε οι παρευρισκόμενοι εχειροκρότουν με θέρμην και κατέβαλον αυτοβούλως τον φόρον της ελπίδος.

Παρά τη μάλλον μοιρολατρική θεωρία του, ο Ανέστης ήταν επαναστατική φύση. Του άρεσε το ποδόσφαιρο αλλά είχε αγανακτήσει με τη συμμετοχή των ευρωπαϊκών ομάδων στο μουντιάλ της Αργεντινής του δικτάτορα Βιντέλα. Τότε ήταν που έγραψε και το περίφημο ποίημά του, «Δεν έπρεπε η Ευρώπη να πάει στο Μουντιάλ».

Την τελευταία φορά που τον είδα ήταν στην ταβέρνα του Σούλη που τότε ήταν στα κλεισίματα. Ο Σούλης είχε αποφασίσει να επιστρέψει στο παλιό του επάγγελμα και ξεσκόνιζε το ναυτικό του φυλλάδιο. Ήμασταν οι τρεις μας, Σούλης, Ανέστης κι εγώ, για να δούμε μπάλα. Ο Ανέστης έφτιαξε μόνος του μια ντοματοσαλάτα για μεσημεριανό και κάθισε να παρακολουθήσει. Δεν τον ένοιαζε που το παιχνίδι ήταν στημένο. Αυτός δεν ήξερε το αποτέλεσμα.

Μετά από κάμποσο καιρό μίλησα με το Σούλη στο τηλέφωνο. Μέσα στα άλλα νέα, μου είπε για τον Ανέστη ότι γλίτωσε στο τσακ τον θάνατο. Τον βρήκανε στο καμαράκι που έμενε να παραμιλά από τον ψηλό πυρετό. Τον είχαν διατάξει οι εξωγήινοι να φάει σαράντα αυγά και αυτός υπάκουσε.

Ο Σούλης τον επισκέφτηκε στο νοσοκομείο και τον συμβούλεψε να μην εμπιστεύεται τους εξωγήινους διότι και αυτοί τα έχουν κάνει πλακάκια με την CIA.

Πέρασαν χρόνια από τότε. Ο Παγκανίνι έχει σίγουρα ταξιδέψει, εκτός αν έχει σπάσει παγκόσμιο ρεκόρ μακροζωίας. Μάλλον τον έχει ακολουθήσει ο Ατάκας, μπορεί και ο Ανέστης – αν δεν άκουσε τη συμβουλή του Σούλη.

 Άλλους σαν κι αυτούς δεν γνώρισα από τότε. Μάλλον φταίει ότι παραμεγάλωσα και τίποτα πια δε μπορεί να με εντυπωσιάσει. Τα λίγα χρόνια που έπονται – εφόσον τα ζήσω – δεν πρόκειται να με εκπλήξουν. Ο χρόνος αυτός δεν θα είναι δικός μου. Αν δεν είναι η ποινή μου, θα είναι η εξορία μου.

Η ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΗ ΚΑΙ Η ΓΕΝΝΑ

Οι μαθητές μου με ρωτάνε τι είμαι, είπε ο Λατρίχιος Σαλταπήδας. Αν είμαι ιδεαλιστής ή υλιστής. Αν είμαι μαρξιστής, χριστιανός, βουδιστής, αγνωστικιστής, θετικιστής, υπαρξιστής, φροϋδιστής.

Είμαι κάτι απ’ όλα αυτά και από πολλά άλλα. Για να το συνοψίσω όμως, είμαι ένα όνειρο που βλέπω. Είμαι μια κάμπια που φτιάχνει το κουκούλι της, το τρυπάει  και βγαίνει πεταλούδα ελεύθερη για λίγες ώρες. Η στιγμή που καίω τα φτερά μου στον ήλιο είναι η δική μου αιωνιότητα.

Οι μαθητές μου με ρωτάνε πώς γράφω, είπε  ο Λατρίχιος Σαλταπήδας.

Σχηματίζω υπομονετικά το μικρό ή μεγάλο κείμενο στο μυαλό μου και όταν το τελειώσω βιάζομαι να το βγάλω από το κεφάλι μου, να ελευθερωθώ και να το ελευθερώσω, όπως ακριβώς κάνει η έγκυος γυναίκα με το μωρό της. Δεν έχει σημασία αν είναι όμορφο ή άσχημο, πώς το βλέπω εγώ ή οι άλλοι. Άλλωστε δεν έχει ακόμη ταξιδέψει και ωριμάζει ταξιδεύοντας. Η ελευθερία και το θαύμα της γέννησης. Αυτό έχει σημασία. 

ΑΤΑΚΑΣ

Ο άνθρωπος με το μονόχορδο μπουζούκι μπήκε στο ταβερνάκι. Οι περισσότεροι τον γνώριζαν. Ένας μεσόκοπος περιπλανώμενος που επαναλάμβανε δύο ατάκες: «Μην ανακατεύεσαι» και «δεν έχει σημασία». Εξ ου και το προσωνύμιο Ατάκας. Πράος και γλυκύς, άριστος γνώστης της ψυχολογίας του πότη, δεν σπατάλαγε τον χρόνο του σε καφετέριες και ξενέρωτες καταστάσεις. Εκεί, ποιος θα εκτιμούσε τις ατάκες του και την προθυμία του να αυτοσχεδιάσει με το μονόχορδο μπουζούκι του, παίζοντας τις «μπαλάντες της συφοράς» και  τις «ωδές στην Ευρυδίκη».

Ο Ατάκας περιδιάβαινε τα χωμένα ταβερνάκια που συχνάζαμε. Τον αγαπούσαμε αλλά δεν τον εκτιμούσαμε κατά πώς του ‘πρεπε. Δεν τον κοροϊδεύαμε αλλά τον θεωρούσαμε γραφικό. Πήραμε το μάθημά μας και το φυλάξαμε στο δωμάτιο με τους θησαυρούς της ζωής. Θησαυρούς που μπορείς να τους πεις και θαύματα, αν ορίσεις ως θαύμα αυτό που σε εκπλήσσει. Το αναπάντεχο. Αυτό που είναι έξω από την στερεότυπη λογική.

Εκείνο το βράδυ ο Τάσος, από τα καλύτερα παιδιά της παρέας, του πέταξε την ατάκα για να τον προλάβει: Δεν έχει σημασία. Ο Ατάκας τον κοίταξε με βλέμμα προφήτη και του απάντησε επιδοκιμαστικά: Αυτό έχει σημασία.

Μετά, σαν αρχαίος ραψωδός, με τη συνοδεία του μονόχορδου μας είπε τα παρακάτω λόγια: Ο κόσμος, για τους ιουδαίους και τους χριστιανούς φτιάχτηκε από το μηδέν από έναν άχτιστο θεό. Ο θεός αυτός, μαζί με τον κόσμο, έφτιαξε το νόημα και την σημασία. Κρατάω τη δημιουργία εκ του μηδενός και εφόσον το μηδέν είναι το τίποτα, δεν έχει καμία σημασία και δεν παράγει ούτε νόημα ούτε σημασία.

Δεν ήταν μόνο αναπάντεχο, ήταν καταπληκτικό. Τη διάλεξη που μας έκανε για το μηδενισμό, σύντομη και περιεκτική, την καταλάβαμε στο βαθμό που μας επέτρεψε ο άφθονος οίνος  που είχαμε καταναλώσει. Αυτό είχε σημασία.